ಜೋಧ್ಪುರ: ದಿ ಸನ್ ಸಿಟಿಯ ನೀಲಿ ಸಾಗರ
ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮರುಭೂಮಿಯ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಜೋಧ್ಪುರವನ್ನು 'ನೀಲಿ ನಗರ' ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಹ್ರಾನ್ಗಢ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಇಡೀ ಹಳೆಯ ನಗರವು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಮನೆಗಳ ಸಾಗರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈ ದೃಶ್ಯವು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು
ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಜೋಧ್ಪುರದ ಈ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ. ಹಲವಾರು ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರಣಗಳು ಇದರ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿವೆ. ಈ ನಗರವನ್ನು 'ಸೂರ್ಯನಗರಿ' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಖರ ಬಿಸಿಲು ಇರುತ್ತದೆ.
ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಹಿಂದಿರುವ ಕಾರಣಗಳು
ಜೋಧ್ಪುರದ ಮನೆಗಳು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರಲು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಇತರರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ಇತರ ಸಮುದಾಯದವರೂ ಈ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮತ್ತೊಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವು ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ತಂಪಾಗಿಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸುಣ್ಣದ ಜೊತೆ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡುವ ಕಾಪರ್ ಸಲ್ಫೇಟ್ (ತುರಾಯಿ) ಕೀಟಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗೆದ್ದಲುಗಳನ್ನು ದೂರವಿಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮಿಶ್ರಣವು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಶಿವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಂಬಿಕೆ
ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವು ಶಿವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಷವನ್ನು ಕುಡಿದಾಗ ಶಿವನ ಕುತ್ತಿಗೆ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿತು. ಹಾಗಾಗಿ, ಶಿವನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯುವ ಮೂಲಕ ಆ ಪವಿತ್ರ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಜೋಧ್ಪುರವನ್ನು ನೀಲಿ ನಗರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ.
ಬುಂದಿ: ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮತ್ತೊಂದು ನೀಲಿ ಸ್ವರ್ಗ
ಜೋಧ್ಪುರದಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಬುಂದಿ ನಗರವೂ ಸಹ ತನ್ನ ನೀಲಿ ಮನೆಗಳಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 'ಪೂರ್ವ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ನೀಲಿ ನಗರ' ಎಂದು ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಇಲ್ಲಿನ ಹಳೆಯ ನಗರದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಧ್ಪುರದಂತೆಯೇ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಬುಂದಿಯ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಅರಮನೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನೀಲಿ ಮನೆಗಳು ಸುಂದರವಾದ ದೃಶ್ಯ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳನ್ನು ದೂರವಿಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೋಧ್ಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ದಟ್ಟಣೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ನೀಲಿ ನಗರದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಬಹುದು.
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
ಇಂದು, ಈ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವು ಕೇವಲ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಜೋಧ್ಪುರದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಜನರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಈ ನೀಲಿ ಗಲ್ಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಾಡಲು, ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಮತ್ತು ಈ ಬಣ್ಣದ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಹಳೆಯ ಸುಣ್ಣದ ಬಣ್ಣದ ಬದಲು ಈಗ ಆಧುನಿಕ ಪೈಂಟ್ಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೂ, ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
