ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಭಾರತದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಜಲಪಾತ
ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕುಂಚಿಕಲ್ ಜಲಪಾತವು ಭಾರತದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಜಲಪಾತವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಒಟ್ಟು ಎತ್ತರ ಸುಮಾರು 455 ಮೀಟರ್ (1,493 ಅಡಿ). ವರಾಹಿ ನದಿಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ಈ ಜಲಪಾತವು ಹಲವಾರು
ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಧುಮುಕುತ್ತದೆ. ಇದು ನೇರವಾಗಿ ಒಂದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಧುಮುಕುವ ಜಲಪಾತವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಬರುವ ಒಂದು ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್ ಮಾದರಿಯ ಜಲಪಾತವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ 'ಅತಿ ಎತ್ತರದ' ಜಲಪಾತದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ.
ಎತ್ತರ ಅಳೆಯುವಲ್ಲಿನ ಗೊಂದಲ
ಜಲಪಾತದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಅಳೆಯುವಾಗ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು, 'ಒಟ್ಟು ಎತ್ತರ' (Total Height), ಇದರಲ್ಲಿ ಜಲಪಾತದ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಗಿನವರೆಗೆ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳ ಒಟ್ಟು ಎತ್ತರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಂಚಿಕಲ್ ಜಲಪಾತದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು, 'ಏಕ-ಹಂತದ ಧುಮುಕುವಿಕೆ' (Single Plunge), ಇದರಲ್ಲಿ ನೀರು ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಒಂದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರದಿಂದ ಧುಮುಕುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಭಿನ್ನ ಅಳತೆಗಳೇ ಭಾರತದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಜಲಪಾತ ಯಾವುದು ಎಂಬ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಅತಿ ಎತ್ತರದ 'ಪ್ಲಂಜ್' ಜಲಪಾತ: ನೊಹಕಾಲಿಕಾಯ್
ಏಕ-ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಧುಮುಕುವ ಜಲಪಾತಗಳ ಪೈಕಿ, ಮೇಘಾಲಯದ ನೊಹಕಾಲಿಕಾಯ್ ಜಲಪಾತವು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ್ದಾಗಿದೆ. ಚಿರಾಪುಂಜಿ ಬಳಿ ಇರುವ ಈ ಜಲಪಾತವು ಸುಮಾರು 340 ಮೀಟರ್ (1,115 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಧುಮುಕುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಳೆಯ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವ ಜಲಪಾತವಾಗಿದ್ದು, ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಇದರ ದೃಶ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ರಮಣೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. 'ಕಾ ಲಿಕೈ ಎಂಬ ಮಹಿಳೆಯ ಜಿಗಿತ' ಎಂಬ ದುರಂತ ಕಥೆಯು ಈ ಜಲಪಾತದ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದಿದೆ.
ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಜೋಗ ಜಲಪಾತ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಜೋಗ ಜಲಪಾತವು ಎತ್ತರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ತನ್ನ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಲಪಾತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ 'ಪ್ಲಂಜ್' ಜಲಪಾತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶರಾವತಿ ನದಿಯು ಇಲ್ಲಿ ರಾಜ, ರೋರರ್, ರಾಕೆಟ್ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಕವಲುಗಳಾಗಿ ಸುಮಾರು 253 ಮೀಟರ್ (830 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಿಂದ ಧುಮುಕುತ್ತದೆ. ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ಇದರ ನೀರಿನ ಹರಿವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ತನ್ನ ಗತ ವೈಭವವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಪಾತಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಎತ್ತರದ ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಜಲಪಾತಗಳಿವೆ. ಒಡಿಶಾದ ಬರೇಹಿಪಾನಿ ಜಲಪಾತ (ಸುಮಾರು 399 ಮೀಟರ್) ಸಹ ಭಾರತದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಜಲಪಾತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಧುಮುಕುತ್ತದೆ. ಗೋವಾದ ದೂಧ್ಸಾಗರ್ ಜಲಪಾತ (ಸುಮಾರು 310 ಮೀಟರ್) ತನ್ನ ಹಾಲ್ನೊರೆಯಂತಹ ನೋಟದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಲಪಾತವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
