ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ ಎಂದಿಗೂ ಮರೆಯದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಯಾವುವು?

• ️⃣ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಡೆದ ಚಿಪ್ಕೋ ಚಳುವಳಿ ಐತಿಹಾಸಿಕವು.
• ️⃣ ಜೆಪಿ ಚಳುವಳಿಯು ರಾಜಕೀಯ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ನಡೆದಿದ್ದಾಗ, ನಿರ್ಭಯಾ ಚಳುವಳಿಯು ಮಹಿಳಾ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿತು.
• ️⃣ ರೈತರ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಫಲವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಮೂರು ಕೃಷಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಬೇಕಾಯಿತು.

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಎಂಬುದು ಜನರ ಧ್ವನಿ. ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಚಳವಳಿಗಳು ನಡೆದಿದ್ದು, ಅವು ದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿವೆ. ಅಂತಹ ಕೆಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.

ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ (1930)

ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಘಟ್ಟವೇ ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಉಪ್ಪಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು 1930ರ ಮಾರ್ಚ್ 12ರಂದು ತಮ್ಮ ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮದಿಂದ ದಂಡಿ ಎಂಬ ಕರಾವಳಿ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಸುಮಾರು 385 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ಈ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 6ರಂದು ದಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಿಂದ ಉಪ್ಪನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗಾಂಧೀಜಿ ಕಾನೂನು ಮುರಿದರು. ಈ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟವನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಚಳುವಳಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನೇ ಅಲುಗಾಡಿಸಿತು.

ಚಿಪ್ಕೋ ಚಳುವಳಿ (1970ರ ದಶಕ)

ಇದು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಸರ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 'ಚಿಪ್ಕೋ' ಎಂದರೆ 'ಅಪ್ಪಿಕೋ' ಎಂದರ್ಥ. 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ (ಆಗಿನ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗ) ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯನಾಶವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಈ ಚಳುವಳಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯಲು ಬಂದಾಗ, ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು, ಮರಗಳನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ನಿಂತು ಅವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು. ಸುಂದರ್‌ಲಾಲ್ ಬಹುಗುಣ ಅವರಂತಹ ನಾಯಕರು ಈ ಚಳುವಳಿಗೆ ನಾಯಕತ್ವ ನೀಡಿದರು. ಈ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಚಳವಳಿಯು ಸರ್ಕಾರದ ಅರಣ್ಯ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರಲು ಒತ್ತಡ ಹೇರಿತು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿತು. ಈ ಚಳವಳಿಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಸರವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದರ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು.

ಜೆಪಿ ಚಳುವಳಿ (1974-75)

1974ರಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವೈಫಲ್ಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಗಾಂಧಿವಾದಿ ನಾಯಕ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ (ಜೆಪಿ) ಅವರು ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಆಂದೋಲನವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಇದನ್ನು 'ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ರಾಂತಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತರುವುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಳುವಳಿಯ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರು 1975ರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಮೇಲೆ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೇರಿದರು. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ನಂತರ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಪತನಗೊಂಡು, ಜನತಾ ಪಕ್ಷ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರಲು ಈ ಚಳುವಳಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ನಿರ್ಭಯಾ ಚಳುವಳಿ (2012)

2012ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 16ರಂದು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುವತಿಯ ಮೇಲಿನ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮತ್ತು ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣವು ಇಡೀ ದೇಶವನ್ನೇ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿತು. ಈ ಘಟನೆಯು 'ನಿರ್ಭಯಾ ಚಳುವಳಿ'ಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ದೇಶದಾದ್ಯಂತ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯುವಜನರು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರು ಬೀದಿಗಿಳಿದು ಮಹಿಳೆಯರ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಈ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ high ಒತ್ತಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅತ್ಯಾಚಾರ-ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಠಿಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಸಿನ ಕಾನೂನನ್ನು ಸಹ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಚಳವಳಿಯು ಮಹಿಳಾ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ವಿಷಯವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಿಗೆ ತಂದಿತು.

ರೈತರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ (2020-21)

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 2020ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಮೂರು ಕೃಷಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ಸಾವಿರಾರು ರೈತರು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದಿಂದ, ದೆಹಲಿಯ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಇದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ರೈತರು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಧರಣಿ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ಒತ್ತಡದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, 2021ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಈ ಮೂರೂ ಕೃಷಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.