ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಯಾವುದು?

• ️⃣ 2020-21ರ ರೈತ ಹೋರಾಟವು ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿದೆ.
• ️⃣ ಕೃಷಿ ಕಾಯ್ದೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಈ ಹೋರಾಟವು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕಾಯ್ದೆ ಹಿಂಪಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.
• ️⃣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ರಾಂತಿಯಂತಹ ಮಹಾ ಚಳುವಳಿಗಳಿವೆ.

ಭಾರತವು ಚಳುವಳಿಗಳ ನಾಡು. ಆದರೆ, ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುವಿ ನೋಡಿದಾಗ 'ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಭಟನೆ' ಯಾವುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಸಂಖ್ಯೆ, ಅವಧಿ, ಅಥವಾ ಪ್ರಭಾವ, ಯಾವ ಅಳತೆಗೋಲಿನಿಂದ ನೋಡಿದರೂ, ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಹಲವು ಉತ್ತರಗಳಿವೆ.

2020-21ರ ರೈತ ಹೋರಾಟ: ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ದಾಖಲೆ

ಹಲವು ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಕರ ಪ್ರಕಾರ, 2020-21ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರತೀಯ ರೈತರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮೂರು ಕೃಷಿ ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಈ ಚಳುವಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 2020ರ ನವೆಂಬರ್ 26 ರಂದು ನಡೆದ ಒಂದು ದಿನದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 25 ಕೋಟಿ ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ದೆಹಲಿಯ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೈತರು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದರ ಅವಧಿ, ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿದೆ.

'ಅತಿದೊಡ್ಡ' ಎಂಬುದನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು ಹೇಗೆ?

ಒಂದು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು 'ದೊಡ್ಡದು' ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಹಲವಾರು ಮಾನದಂಡಗಳಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಭಾಗವಹಿಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ರೈತರ ಹೋರಾಟವು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಅವಧಿ. ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಡೆದ ರೈತರ ಹೋರಾಟವು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ. ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದರೂ, ಈ ಹೋರಾಟವು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮ. ರೈತರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬದಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು, ಇದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಚಳುವಳಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿನ ಇತರ ಮಹಾ ಚಳುವಳಿಗಳು

ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವು ಹಲವಾರು ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. 1930ರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಅಥವಾ ದಾಂಡಿ ಯಾತ್ರೆಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನೇ ಅಲುಗಾಡಿಸಿತು. ಗಾಂಧೀಜಿ 78 ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೂ, ದಾರಿ ಸಾಗಿದಂತೆ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಕಾನೂನು ಭಂಗ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅಂತೆಯೇ, 1942ರ 'ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ' ಚಳುವಳಿಯು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಅಂತಿಮ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಹಂತವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ, 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 'ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ರಾಂತಿ' ಚಳುವಳಿಯು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 2011ರಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣಾ ಹಜಾರೆಯವರ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ-ವಿರೋಧಿ ಆಂದೋಲನವು ದೆಹಲಿಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಸಮೂಹವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿತ್ತು.

ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ

ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಕೇವಲ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲ, ಅವು ಒಂದು ದೇಶದ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಸಂಕೇತ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ತನ್ನ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟವೇ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆ ನಂತರವೂ, ಚಿಪ್ಕೋ ಚಳುವಳಿ, ನರ್ಮದಾ ಬಚಾವೋ ಆಂದೋಲನ, ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ನೀಟ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಕ್ರಮಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಹೋರಾಟದಂತಹ ಹಲವಾರು ಚಳುವಳಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಈ ಚಳುವಳಿಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದಲ್ಲದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ.