1. ಸಂವಹನ ಮಳೆ (Convectional Rainfall)
ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಸೂರ್ಯನ ಶಾಖದಿಂದ ಬಿಸಿಯಾದಾಗ, ಅದರ ಮೇಲಿನ ಗಾಳಿಯೂ ಬಿಸಿಯಾಗಿ ಹಗುರವಾಗಿ ಮೇಲೇರುತ್ತದೆ. [1, 2] ಹೀಗೆ ಮೇಲೆ ಹೋದಂತೆ ಗಾಳಿ ತಂಪಾಗಿ, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ತೇವಾಂಶ ಘನೀಕರಿಸಿ ಮೋಡಗಳಾಗುತ್ತವೆ. [1] ಈ ಮೋಡಗಳು ಭಾರವಾದಾಗ ಗುಡುಗು, ಮಿಂಚು
ಸಹಿತ ಜೋರಾಗಿ ಮಳೆ ಬರುತ್ತದೆ. [1] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರ ಈ ರೀತಿಯ ಮಳೆ ಸಾಮಾನ್ಯ. [1, 9]
2. ಪರ್ವತ ಮಳೆ (Orographic Rainfall)
ತೇವಾಂಶ ಹೊತ್ತ ಗಾಳಿಯು ಪರ್ವತ ಅಥವಾ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಮೇಲೇರಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [2, 5] ಮೇಲೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಗಾಳಿ ತಂಪಾಗಿ, ಮೋಡಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡು ಪರ್ವತದ ಗಾಳಿಬೀಸುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ (windward side) ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ. [2, 6] ಪರ್ವತದ ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ (leeward side) ಮಳೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು 'ಮಳೆ ನೆರಳಿನ ಪ್ರದೇಶ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. [1] ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಮಳೆ ಹೆಚ್ಚು. [12]
3. ಚಂಡಮಾರುತ/ಮುಂಚೂಣಿ ಮಳೆ (Cyclonic/Frontal Rainfall)
ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ವಾಯುರಾಶಿಗಳು ಸಂಧಿಸಿದಾಗ ಈ ಮಳೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. [1, 3] ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಹಗುರವಾದ ಗಾಳಿಯು, ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಭಾರವಾದ ಗಾಳಿಯ ಮೇಲೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅದು ತಂಪಾಗಿ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. [17] ಇದರಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಮಳೆ ಸುರಿಯಬಹುದು. [3] ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [15]
4. ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ (Monsoon Rain)
ಭಾರತದಂತಹ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಜೀವನಾಧಾರ. [8, 16] ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬಿಸಿಯಾಗುವುದರಿಂದ, ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲಿರುವ ತೇವಾಂಶಭರಿತ ಗಾಳಿಯು ಭೂಮಿಯತ್ತ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [8] ಈ ಗಾಳಿಯು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮುಂಗಾರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. [16]
5. ಜಿನುಗು ಮಳೆ (Drizzle)
ಇದು ಅತಿ ಸಣ್ಣ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಗುರವಾದ ಮಳೆ. [7] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಟ್ಟವಾದ, ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮೋಡಗಳಿಂದ (stratus clouds) ಈ ಮಳೆ ಬರುತ್ತದೆ. [7] ಮಳೆಹನಿಗಳು ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು. [8]
6. ಘನೀಕರಿಸುವ ಮಳೆ (Freezing Rain)
ಇದು ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು, ನೆಲದ ಮೇಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಾಕಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಘನೀಕರಿಸುವ ಮಳೆ. [11] ಮಳೆಹನಿಗಳು ನೆಲದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಅತೀ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿಯ ಪದರವನ್ನು ಹಾದು ಬಂದರೂ, ಅವು ದ್ರವವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದು, ಶೂನ್ಯ ಡಿಗ್ರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶವಿರುವ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ತಾಗಿದಾಗ ಕೂಡಲೇ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ.
7. ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆ (Hail)
ಇದು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಸಣ್ಣ ಉಂಡೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಮಳೆ. [7] ಗುಡುಗು ಸಹಿತ ಮಳೆಯ ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ (cumulonimbus clouds) ಗಾಳಿಯ ರಭಸಕ್ಕೆ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳು ಮೇಲೆ-ಕೆಳಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತಾ, ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ತಣ್ಣನೆಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿ ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತವೆ. [7] ಅವು ಭಾರವಾದಾಗ ಆಲಿಕಲ್ಲಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ.
8. ಆಮ್ಲ ಮಳೆ (Acid Rain)
ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವ ಸಲ್ಫರ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ಗಳಂತಹ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತಾಗ ಆಮ್ಲ ಮಳೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. [8, 11] ಇದು ಸಸ್ಯಗಳು, ಜಲಚರಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. [11]
9. ವಿರ್ಗಾ ಅಥವಾ ಭ್ರಮೆ ಮಳೆ (Virga)
ಮೋಡಗಳಿಂದ ಮಳೆ ಬೀಳಲು ಆರಂಭವಾದರೂ, ಅದು ನೆಲವನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೊದಲೇ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆವಿಯಾಗಿ ಹೋಗುವ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು 'ವಿರ್ಗಾ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. [6] ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಗೆರೆಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಒಂದೂ ಹನಿ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [6]
10. ರಕ್ತ ಮಳೆ (Blood Rain)
ಮಳೆನೀರು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಅದನ್ನು 'ರಕ್ತ ಮಳೆ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಮರಳುಗಾಡಿನ ಧೂಳು ಅಥವಾ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು (algae) ಮಳೆಹನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವುದು. [8, 11] ಭಾರತದ ಕೇರಳ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಿತ್ರ ವಿದ್ಯಮಾನ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. [8]
