ಭಾರತೀಯ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕ್ರಾಂತಿ
2016ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (NPCI) ದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಯುನಿಫೈಡ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ (UPI), ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಮೂಲಕ ಕೆಲವೇ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ
ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಈ ಸರಳ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ದೇಶದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಛಾಪನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಇಂದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಶೇ. 85ರಷ್ಟು ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಯುಪಿಐ ಮೂಲಕವೇ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಯಶಸ್ಸು, ಯುಪಿಐ ಅನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು: ಯಾವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯುಪಿಐ ಲಭ್ಯ?
ಭಾರತದ ಈ ಸ್ವದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಈಗ ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. NPCI ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಭಾಗವಾದ NPCI ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (NIPL), ಯುಪಿಐ ಅನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಗ್ರೀಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಸಿಂಗಾಪುರ, ಯುಎಇ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ನೇಪಾಳ, ಭೂತಾನ್, ಮಾರಿಷಸ್, ಕತಾರ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ 10 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯುಪಿಐ ಸೇವೆಗಳು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಭೂತಾನ್ ಯುಪಿಐ ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ದೇಶವಾದರೆ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಸ್ನಂತಹ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ಯುಪಿಐನ ಜಾಗತಿಕ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗ್ರೀಸ್ನಲ್ಲಿ ಯುರೋಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಯುಪಿಐ ಸೇವೆ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಯುಪಿಐನ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.
ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಹಿಂದಿನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ
ಯುಪಿಐನ ಜಾಗತಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಭಾರತದ 'ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್' (DPI) ಮಾದರಿಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಒಂದು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. NIPL ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು, ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರು (NRI) ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಾವತಿ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. ಫ್ರಾನ್ಸ್ನ ಐಫೆಲ್ ಟವರ್ನಲ್ಲಿ ಯುಪಿಐ ಪಾವತಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ.
ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಇತರ ದೇಶಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುವುದು. ಸಿಂಗಾಪುರದ 'ಪೇನೌ' (PayNow) ಜೊತೆಗಿನ ಒಪ್ಪಂದವು ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಾಪುರ್ ನಡುವೆ ಹಣದ ರವಾನೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿದೆ. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಮತ್ತು ಮಲೇಷ್ಯಾದಂತಹ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗೆ ಮಾತುಕತೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆ
ಯುಪಿಐನ ಜಾಗತಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ವಿದೇಶಿ ಕರೆನ್ಸಿ ವಿನಿಮಯದ ತೊಂದರೆ ತಪ್ಪುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟು ವೆಚ್ಚಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಎಚ್ಎಸ್ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಜೆಪಿ ಮೋರ್ಗಾನ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ನಂತಹ ಜಾಗತಿಕ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ನೈಜ-ಸಮಯದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ದರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಇದು ಭಾರತದ 'ಸಾಫ್ಟ್ ಪವರ್' ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಜಗತ್ತು ಗುರುತಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ (IMF) ಕೂಡ ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದೆ. ಯುಪಿಐನ ಯಶಸ್ಸು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಒಂದು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಮುಂದಿನ ಹಾದಿ ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳು
ಯುಪಿಐನ ಜಾಗತಿಕ ಪಯಣವು ಈಗಷ್ಟೇ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್, ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯುಪಿಐ ಅನ್ನು ಪರಿಚ°. ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ನಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಮುಂದಿನ ದೊಡ್ಡ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸವಾಲುಗಳಿವೆ. ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು, ಡೇಟಾ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ವೀಸಾ, ಮಾಸ್ಟರ್ಕಾರ್ಡ್ನಂತಹ ಸ್ಥಾಪಿತ ಪಾವತಿ ಜಾಲಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಪಿಐನ ಸರಳತೆ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲವು ಈ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಲ್ಲುವ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಂತರ-ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು (interoperability) ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ.
