ಹೊಸ ಯುಗಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದ ರೈಲ್ವೆ
ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೈಲುಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಉದ್ಯಮವಾಗಿತ್ತು. ಇಂಟೆಗ್ರಲ್ ಕೋಚ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ (ICF) ಮತ್ತು ರೈಲ್ ಕೋಚ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ (RCF) ಯಂತಹ ಸರ್ಕಾರಿ ಘಟಕಗಳು ದೇಶದ ರೈಲ್ವೆ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು
ಪೂರೈಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯನ್ನು ಒಂದು ಹೊಸ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿವೆ. ಆಧುನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದ ಈ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪರಿಣತಿ, ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ 'ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ' (PPP) ಮಾದರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
ಆಧುನೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯ ತುರ್ತು
ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ರೈಲ್ವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಆಧುನೀಕರಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ. ಹಳೆಯ ರೈಲು ಬೋಗಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಆರಾಮದಾಯಕ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಬೇಕಿದೆ. ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ನಂತಹ ಸೆಮಿ-ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ರೈಲುಗಳು ಈ ಆಧುನೀಕರಣದ ಸಂಕೇತವಾಗಿವೆ. ಇಂತಹ ಸಾವಿರಾರು ರೈಲುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. 2019-20ರಲ್ಲೇ ಸುಮಾರು 5 ಕೋಟಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸೀಟುಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ರೈಲ್ವೆ ಮಂಡಳಿಯೇ ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ಈ ಅಗಾಧ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು, ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ಅಂತರವನ್ನು ತುಂಬಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ವಂದೇ ಭಾರತ್: ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಯಶೋಗಾಥೆ
ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳ ತಯಾರಿಕಾ ಯೋಜನೆ, ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಒಂದು ઉત્તમ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನ ಇಂಟೆಗ್ರಲ್ ಕೋಚ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ (ICF) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ, ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ನೂರಾರು ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಓಡಿಸುವ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಖಾಸಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನೆರವು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು. ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮೂಲದ ಮೇಧಾ ಸರ್ವೋ ಡ್ರೈವ್ಸ್, ಟಿಟಾಗಢ್-BHEL ಒಕ್ಕೂಟ, ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಟಿಎಂಎಚ್ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಆರ್ವಿಎನ್ಎಲ್ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾದ 'ಕೈನೆಟ್ ರೈಲ್ವೆ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್ಸ್' ನಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ನೂರಾರು ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಲಾತೂರ್ನಲ್ಲಿರುವ ರೈಲು ಕೋಚ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವು ಸ್ಲೀಪರ್ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಸಾವಿರಾರು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ನ ಆಲ್ಸ್ಟೋಮ್ನಂತಹ ಜಾಗತಿಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಸಹ ಪ್ರಮುಖ ತಾಂತ್ರಿಕ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿವೆ.
'ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ'ಗೆ ದೊರೆತ ಬಲ
ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಸರ್ಕಾರದ 'ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ' ಮತ್ತು 'ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ' ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದೆ. ರೈಲು ತಯಾರಿಕೆಯ ಗುತ್ತಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ 75%) ಬಿಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿಯೇ ತಯಾರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಷರತ್ತು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರಿಂದ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ದೇಶಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತವನ್ನು ಕೇವಲ ರೈಲು ಬಳಸುವ ದೇಶವನ್ನಾಗಿ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ, ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ಜಾಗತಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸವಾಲುಗಳೂ ಇವೆ
ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಿಂದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿವೆ. ವೇಗದ ಉತ್ಪಾದನೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸುಧಾರಣೆ, ಉತ್ತಮ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇದರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕಳವಳಗಳೂ ಇವೆ. ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಲಾಭವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದರಿಂದ, ಟಿಕೆಟ್ ದರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕವಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯೋಗ ಭದ್ರತೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ತಯಾರಿಸುವ ರೈಲುಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.
