ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೇಳಲಾದ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆ ಯಾವುದು?

• ️⃣ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಸರ್ದಾರ್ ಹುಕಮ್ ಸಿಂಗ್ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರು.
• ️⃣ ಸಂಸತ್ತಿನ 'ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಅವಧಿ' ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ️⃣ ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಗೆ ಬುನಾದಿಯಾಗಿದೆ.

ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ದೇಗುಲವಾದ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿನ ನೂರಾರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಕೇಳಲಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಯಾವುದು ಗೊತ್ತೇ? ಆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ನಮ್ಮ ಸಂಸದೀಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಹೇಗೆ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯೋಣ.

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹೊಸ ಶಕೆ

1952ರ ಮೇ 13 ರಂದು ಭಾರತದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಮೊದಲ ಲೋಕಸಭೆ ಅಧಿವೇಶನ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಕ್ಕಿ, ಸಂವಿಧಾನ ಜಾರಿಯಾದ ನಂತರ, ಜನರ ಮತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕನಸು ಹೊತ್ತು ಸಂಸತ್ ಭವನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಆಗ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯಾಗಿತ್ತು. ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಗುರುತರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಆ ಸದಸ್ಯರ ಮೇಲಿತ್ತು. ಅಂದಿನ ಸ್ಪೀಕರ್ ಆಗಿದ್ದ ಗಣೇಶ್ ವಾಸುದೇವ್ ಮಾವಳಂಕರ್ ಅವರು ಸಂಸದೀಯ ಕಲಾಪಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಚರ್ಚೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವ ಪರಂಪರೆಯ ಬೇರುಗಳು

ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಸಂಸದೀಯ ಪದ್ಧತಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದಿತ್ತು. ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು 1893ರಲ್ಲಿ ಕೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ವರ್ತಕರು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕಾದ ಹೊರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ವಿಷಯವೆಂದು ಕಂಡರೂ, ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಪರಂಪರೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಇದೇ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ 'ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಅವಧಿ' ಎಂಬ ಪ್ರಬಲ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆ

ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ನಂತರ, ಆದರೆ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗೂ ಮುನ್ನ, ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆಯು ಶಾಸಕಾಂಗವಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. 1947ರ ಆಗಸ್ಟ್ 20 ರಂದು, ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ದಾರ್ ಹುಕಮ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ, ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, 1952ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಲೋಕಸಭೆ ರಚನೆಯಾದ ನಂತರ ಆರಂಭವಾದ 'ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಅವಧಿ'ಯು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ನಿಜವಾದ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿಯೇ ಸದಸ್ಯರು ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಅವಧಿಯ ಮಹತ್ವ

ಸಂಸತ್ತಿನ ಪ್ರತಿ ಅಧಿವೇಶನದ ಮೊದಲ ಗಂಟೆಯನ್ನು 'ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಅವಧಿ'ಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಭಾಗ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸಂಸದರು ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವರನ್ನು ಅವರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು. ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳು, ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ, ಹಣಕಾಸಿನ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಲು ಇದು ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಇರುವ ಪ್ರಬಲವಾದ ಅವಕಾಶ. ಈ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಉತ್ತರದಾಯಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾದ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ

ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೇಳಲಾದ ಆ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ವಾಕ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದು ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಕಿಡಿ ಇಂದಿಗೂ ನಮ್ಮ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯೂ ತನ್ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಭರವಸೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.