ಸಂಸತ್ ಭವನ ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲೇ ಯಾಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು?

• ️⃣ ಹಳೆಯ ಸಂಸತ್ ಭವನವು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ️⃣ ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಚೌಸತ್ ಯೋಗಿನಿ ದೇವಾಲಯವು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
• ️⃣ ಈಗ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು 'ಸಂವಿಧಾನ ಸದನ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ದೇಗುಲವೆಂದೇ ಖ್ಯಾತವಾದ ಹಳೆಯ ಸಂಸತ್ ಭವನ ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಐಕಾನಿಕ್ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲೇ ಏಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅನೇಕರಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳ ದೃಷ್ಟಿ

20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಿಂದ ದೆಹಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ, ಹೊಸ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಟಿವ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಾಗಿ ಒಂದು ಭವ್ಯ ಕಟ್ಟಡದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇತ್ತು. ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಾದ ಸರ್ ಎಡ್ವಿನ್ ಲುಟ್ಯೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸರ್ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಬೇಕರ್ ಅವರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. 1921ರಲ್ಲಿ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿ, 1927ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಈ ಕಟ್ಟಡ, ನಂತರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ ಭವನವಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ಭಾರತೀಯ ದೇವಾಲಯದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ: ಚೌಸತ್ ಯೋಗಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ

ಸಂಸತ್ ಭವನದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಮೊರೆನಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ 11ನೇ ಶತಮಾನದ 'ಚೌಸತ್ ಯೋಗಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ'ವೇ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಎಂಬುದು ಬಹು ಜನಪ್ರಿಯ ನಂಬಿಕೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 64 ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ 144 ಕಂಬಗಳ ಸಾಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಒಟ್ಟಾರೆ ದುಂಡಗಿನ ಆಕಾರವು ಚೌಸತ್ ಯೋಗಿನಿ ದೇವಾಲಯದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಎರಡೂ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಡುವಿನ ದೃಶ್ಯ ಸಾಮ್ಯತೆಯು ಈ ವಾದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಂದಿನ ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಹಾರ್ಡಿಂಜ್ ಅವರು ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ, ಬೇಕರ್ ಮತ್ತು ಲುಟ್ಯೆನ್ಸ್ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಾರಣಗಳು

ವೃತ್ತಾಕಾರವು ನಿರಂತರತೆ, ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರು ಸಮಾನರು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಏಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಮೂಲೆಯಿಲ್ಲದ ವೃತ್ತವು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ತತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಕಟ್ಟಡದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಹಾಲ್ ಇದ್ದು, ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಮೂರು ಅರ್ಧವೃತ್ತಾಕಾರದ ಸಭಾಂಗಣಗಳನ್ನು (ಲೋಕಸಭೆ, ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಮತ್ತು ಅಂದಿನ ಚೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಪ್ರಿನ್ಸಸ್) ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲು ಈ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು. ಇದು ಕಟ್ಟಡದೊಳಗೆ ಸುಲಭ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವರ ಪ್ರಕಾರ, ರೋಮನ್ ಕೊಲೋಸಿಯಂನ ವಿನ್ಯಾಸವೂ ಈ ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿರಬಹುದು.

ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರತೀಕ: ಸಂವಿಧಾನ ಸದನವಾಗಿ ಮರುನಾಮಕರಣ

ಸುಮಾರು 96 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪಯಣದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಈ ಭವನ, ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನೆಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳವೂ ಹೌದು. ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರ 'ಟ್ರಿಸ್ಟ್ ವಿತ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ' ಭಾಷಣದಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಹಲವಾರು ಮಹತ್ವದ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಇದು ವೇದಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. 2023ರಲ್ಲಿ ನೂತನ ಸಂಸತ್ ಭವನ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾದ ನಂತರ, ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು 'ಸಂವಿಧಾನ ಸದನ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಈಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಪಾರಂಪರಿಕ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಜೀವಂತ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.