ಭಾರತದ ವಿಚಿತ್ರ ರಾಜ್ಯ ಗಡಿಗಳಿವು

• ️⃣ ಚಂಡೀಗಢವು ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ.
• ️⃣ ಪುದುಚೇರಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಚನೆಯು ನಾಲ್ಕು ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ️⃣ ಸಿಲಿಗುರಿ ಕಾರಿಡಾರ್ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತವನ್ನು ದೇಶದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ರಾಜ್ಯಗಳ ಗಡಿಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಕೆಲವು ಗಡಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚಿತ್ರ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಕೆಲವು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಗಡಿಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಕಥೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯೋಣ.

ಒಂದು ನಗರ, ಎರಡು ರಾಜಧಾನಿ: ಚಂಡೀಗಢ

ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಗಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಂಡೀಗಢ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಇದು ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ, ಈ ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದು ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳ ಭಾಗವಾಗಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಇದೊಂದು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ. 1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಯಾದಾಗ, ಅಂದಿನ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾಹೋರ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು. ಆಗ ಭಾರತದ ಪಂಜಾಬ್‌ಗೆ ಹೊಸ ರಾಜಧಾನಿಯ ಅಗತ್ಯ ಬಿದ್ದಾಗ, ಚಂಡೀಗಢವನ್ನು ಯೋಜಿತ ನಗರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ, 1966ರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಭಾಷೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪಂಜಾಬ್ (ಪಂಜಾಬಿ ಮಾತನಾಡುವ) ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ (ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವ) ಎಂದು ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಚಂಡೀಗಢದ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಅದನ್ನು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ общ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.

ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಹೋದ ಪುದುಚೇರಿ

ಪುದುಚೇರಿ (ಹಿಂದಿನ ಪಾಂಡಿಚೇರಿ) ಒಂದು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಚನೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ಗಡಿಯೊಳಗೆ ಇವೆ. ಪುದುಚೇರಿ ಮತ್ತು ಕಾರೈಕಾಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ತಮಿಳುನಾಡಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದರೆ, ಯಾನಂ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಮಾಹೆ ಕೇರಳದೊಳಗೆ ಇದೆ. ಈ ವಿಚಿತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಕ್ಕ ನಂತರವೂ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಫ್ರೆಂಚರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದವು ಮತ್ತು 1954 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರವಾದವು. ಆಗ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಎಲ್ಲಿದ್ದವೋ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡು, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪುದುಚೇರಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತವು ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಹೋಗಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆ ಇದಾಗಿದೆ.

ಬೆಳಗಾವಿ: ದಶಕಗಳ ಗಡಿ ವಿವಾದ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯು ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದೊಂದಿಗೆ ಗಡಿ ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. 1956ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾಷೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗ, ಮರಾಠಿ ಮಾತನಾಡುವ ಜನರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರವು ಬೆಳಗಾವಿಯ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಿತು. ಈ ವಿವಾದವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 1966ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮೆಹರ್ ಚಂದ್ ಮಹಾಜನ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಮಹಾಜನ್ ಆಯೋಗವು ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾವಿಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು. ಕರ್ನಾಟಕವು ಈ ವರದಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರವು ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಈ ವಿವಾದ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದು, ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಇದು ಗಡಿಗಳು ಕೇವಲ ಭೌಗೋಳಿಕ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲ, ಅವು ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಸಿಲಿಗುರಿ ಕಾರಿಡಾರ್: ಭಾರತದ 'ಕೋಳಿಯ ಕುತ್ತಿಗೆ'

ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲಿಗುರಿ ಕಾರಿಡಾರ್, 'ಚಿಕನ್ಸ್ ನೆಕ್' (ಕೋಳಿಯ ಕುತ್ತಿಗೆ) ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 24 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅಗಲದ ಒಂದು ಕಿರಿದಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಎಂಟು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ದೇಶದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನೇರವಾಗಿ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಇದರ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನವು ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವಿಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಮಹತ್ವವುಳ್ಳದ್ದನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಇದರ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವಿದೆ. ಈ ಕಿರಿದಾದ ಹಾದಿಯು ಭಾರತದ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆಯುಂಟಾದರೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತವು ದೇಶದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.