ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳ ಸರೋವರ: ರೂಪಕುಂಡ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ
ಹಿಮಾಲಯದ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 16,500 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ರೂಪಕುಂಡ ಸರೋವರವು 'ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ಸರೋವರ' ಎಂದೇ ಕುಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ವರ್ಷದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿರುವ ಈ ಸರೋವರದ ನೀರು ಕರಗಿದಾಗ, ಅದರ ತಳದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು
ಮಾನವ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ದೃಶ್ಯವು ಎಂತವರನ್ನು ಕೂಡ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳು ಯಾರవిರಬಹುದು ಎಂಬುದು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ನಿಗೂಢವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಥಳೀಯ ದಂತಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕನೌಜ್ನ ರಾಜ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ದೇವತೆಗೆ ಅಗೌರವ ತೋರಿದ ಕಾರಣ, ದೇವಿಯ ಶಾಪದಿಂದಾಗಿ ಹಿಮದ ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, 2004ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಈ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳು ಸುಮಾರು 9ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದು ಎಂದು ಹೇಳಿವೆ. ಈ ಜನರು ತೀವ್ರವಾದ ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಡಿಎನ್ಎ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸರೋವರವು ಚಾರಣಿಗರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಸ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಒಂದು ಸವಾಲಿನ ಹಾಗೂ ಅಷ್ಟೇ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ.
ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸರೋವರ: ಲೋನಾರ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಬುಲ್ಧಾನಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಲೋನಾರ್ ಸರೋವರವು ಭೂಮಿಗೆ ಉಲ್ಕೆಯೊಂದು ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಾಗ ಉಂಟಾದ ಜಗತ್ತಿನ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 52,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಈ ಘಟನೆ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸರೋವರದ ನೀರು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕ್ಷಾರೀಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಲೋನಾರ್ ಸರೋವರವು ತನ್ನ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಈ ಸರೋವರದ ನೀರು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿತ್ತು. ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಲವಣಾಂಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ (ಹ್ಯಾಲೋಆರ್ಚಿಯಾ) ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಈ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳಿದ್ದು, ಇದು ಪೌರಾಣಿಕವಾಗಿಯೂ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. ನಾಸಾದಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಹ ಈ ಸರೋವರದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದ್ದು, ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿವೆ.
ತೇಲುವ ಸರೋವರ: ಲೋಕ್ಟಾಕ್, ಮಣಿಪುರ
ಮಣಿಪುರದ ಲೋಕ್ಟಾಕ್ ಸರೋವರವು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ 'ಫುಮ್ಡಿ'ಗಳು. ಫುಮ್ಡಿಗಳು ಎಂದರೆ ಸಸ್ಯವರ್ಗ, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ತೇಲುವ ದ್ವೀಪಗಳು. ಈ ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ಇಂತಹ ನೂರಾರು ಫುಮ್ಡಿಗಳು ತೇಲಾಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀನುಗಾರರು ಸಣ್ಣ ಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸರೋವರದ ಮೇಲಿರುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಫುಮ್ಡಿಯು 40 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದ್ದು, ಇದು 'ಕೈಬುಲ್ ಲಮ್ಜಾವೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ'ಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಏಕೈಕ ತೇಲುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ. ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ 'ಸಾಂಗೈ' ಎಂಬ ಜಿಂಕೆ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಇದು ಏಕೈಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರಿಯರನ್ನು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸರೋವರವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಜಲಮೂಲವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಮಣಿಪುರದ ಜನರ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿದೆ.
ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟದ ಸರೋವರ: ಗುರುಡೊಂಗ್ಮಾರ್, ಸಿಕ್ಕಿಂ
ಸಿಕ್ಕಿಂನ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 17,800 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಗುರುಡೊಂಗ್ಮಾರ್ ಸರೋವರವು ಬೌದ್ಧರು ಮತ್ತು ಸಿಖ್ಖರಿಗೆ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ತಾಪಮಾನ ಶೂನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೂ, ಸರೋವರದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗವು ಎಂದಿಗೂ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಗುರು ಪದ್ಮಸಂಭವ (ರಿನ್ಪೋಚೆ) ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. 8ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಟಿಬೆಟ್ಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಗುರು ಪದ್ಮಸಂಭವ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಸ್ಥಳೀಯರು ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡರಂತೆ. ಆಗ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೋಲಿನಿಂದ ಸರೋವರದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಾಗ, ಆ ಭಾಗವು ಎಂದಿಗೂ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟದಂತೆ ವರ ನೀಡಿದರು ಎನ್ನುವ ಕಥೆಯಿದೆ. ಈ ಸರೋವರದ ನೀರು ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ರೋಗನಿವಾರಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ, ಇದರ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
