ಸಂತ ಮೇರಿಸ್ ದ್ವೀಪ: ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಕುರುಹು
ಉಡುಪಿಯ ಮಲ್ಪೆ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಂತ ಮೇರಿಸ್ ದೀಪ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಂದು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅದ್ಭುತ. ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಷಡ್ಭುಜಾಕೃತಿಯ ಕಂಬದಂತಹ ಬಸಾಲ್ಟ್ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು ಸುಮಾರು 88 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಡಗಾಸ್ಕರ್
ಭಾರತದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಾಗ ಉಂಟಾದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಲಾವಾರಸದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಇಂತಹ ರಚನೆಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಕೆಲವೇ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. 1498ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ನಾವಿಕ ವಾಸ್ಕೋ ಡ ಗಾಮಾ ಈ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೀಪವನ್ನು ಭಾರತದ 26 ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಮನಮೋಹಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಹತ್ವದಿಂದಾಗಿ, ಇದು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ನೆಚ್ಚಿನ ತಾಣವಾಗಿದೆ.
ಯಾಣದ ಕಪ್ಪು ಶಿಲೆಗಳು: ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಸ್ಮಯ
ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡಿನ ನಡುವೆ ಇರುವ ಯಾಣ, ತನ್ನ ಬೃಹತ್ ಕಪ್ಪು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಭೈರವೇಶ್ವರ ಶಿಖರ ಮತ್ತು ಮೋಹಿನಿ ಶಿಖರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಎರಡು ಬೃಹತ್ ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲಿನ ರಚನೆಗಳು ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಭೈರವೇಶ್ವರ ಶಿಖರವು ಸುಮಾರು 120 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿದ್ದರೆ, ಮೋಹಿನಿ ಶಿಖರವು 90 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಈ ಶಿಲೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಭೂ ಶಿವಲಿಂಗವಿದೆ. ಭಸ್ಮಾಸುರನ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ತಳಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಚಾರಣಿಗರಿಗೂ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ತಾಣವಾಗಿದೆ.
ಮತ್ತೂರು: ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಾತನಾಡುವ ಗ್ರಾಮ
ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತುಂಗಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೂರು ಎಂಬ ಗ್ರಾಮ, ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯಿಂದಾಗಿ ಇಡೀ ದೇಶದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದ ಬಹುತೇಕ ನಿವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಸಂವಹನಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂಗಡಿ, ಶಾಲೆ, ಹೊಲ-ಗದ್ದೆ ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮಾತುಗಳೇ ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ವೇದ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾಷೆಯೊಂದು ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಈ ಗ್ರಾಮವು, ಭಾಷಾ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೂರಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಅದರ ಅವಳಿ ಗ್ರಾಮವಾದ ಹೊಸಹಳ್ಳಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಬೊಂಬೆಗಳು: ಬಣ್ಣದ ಲೋಕ
ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ, ತನ್ನ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಮರದ ಆಟಿಕೆಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ. 'ಬೊಂಬೆಗಳ ನಾಡು' ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ, 'ಆಲೆ ಮರ'ದ (Wrightia tinctoria) ಮರಕ್ಕೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಲೆಗೆ ಸುಮಾರು 200 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದ್ದು, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯಾದಿಂದ ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಬೊಂಬೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಗುಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿವೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕರಕುಶಲ ಕಲೆಗೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕ (GI) ಮಾನ್ಯತೆಯೂ ದೊರೆತಿದೆ.
ಕೊಡವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತಿ: ವೀರರ ನಾಡು
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮಡಿಲಲ್ಲಿರುವ ಕೊಡಗು, ಕೇವಲ ತನ್ನ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅಲ್ಲಿನ ಕೊಡವ ಜನಾಂಗದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಕೊಡವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಭಿನ್ನ ಉಡುಗೆ-ತೊಡುಗೆ, ಭಾಷೆ (ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್), ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಜರ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಬ್ಬಗಳಾದ 'ಕೈಲ್ ಪೊಳ್ದ್' (ಆಯುಧ ಪೂಜೆ), 'ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಮಣ' ಮತ್ತು 'ಹುತ್ತರಿ' (ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬ) ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಕೊಡವರಿಗೆ ಬಂದೂಕು ಪರವಾನಗಿಯಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಿದೆ, ಇದು ಅವರ ವೀರ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂದ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮುದಾಯವು ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ.
ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ: ಏಕಶಿಲಾ ಮೂರ್ತಿಯ ನೆಲ
ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ, ಜೈನರ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವೂ ಹೌದು. ಇಲ್ಲಿನ ವಿಂಧ್ಯಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿರುವ 57 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರನ (ಬಾಹುಬಲಿ) ಏಕಶಿಲಾ ವಿಗ್ರಹವು ವಿಶ್ವದ ಅತೀ ಎತ್ತರದ ಏಕಶಿಲಾ ವಿಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 981ರಲ್ಲಿ ಗಂಗರ ದೊರೆ ರಾಚಮಲ್ಲನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಚಾವುಂಡರಾಯನು ಈ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೆತ್ತಿಸಿದನು. ಪ್ರತಿ 12 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ 'ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕ'ವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಗೆ ಹಿಡಿದ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ.
