ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮಹಾಪೂರ: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಬಲ
2026ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು 24 ಕೋಟಿ ದಾಟಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವು ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾದಂತಹ ದೇಶಗಳನ್ನು
ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ವಿಶ್ವದ ಆರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ 17ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಒಂದರಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಇದರ ನಂತರ ಬಿಹಾರ (ಸುಮಾರು 13 ಕೋಟಿ) ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ (ಸುಮಾರು 12 ಕೋಟಿ) ಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ದೇಶಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣಗಳೇನು?
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಈ ಬೃಹತ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಿಂದೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಗಂಗಾ-ಯಮುನಾ ನದಿಗಳ ಫಲವತ್ತಾದ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವು ಕೃಷಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಿ, ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಜನವಸತಿಗೆ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಲವಂತಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ (ಫರ್ಟಿಲಿಟಿ ರೇಟ್), ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂದುಳಿದಿರುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಯೋಜನಾ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆ ಕೂಡ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ. 'ಬಿಮಾರು' (BIMARU) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಾಜ್ಯಗಳ (ಬಿಹಾರ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ) ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವೂ ಸೇರಿದ್ದು, ಈ ರಾಜ್ಯಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನನ ದರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮವು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ಥಿರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಲು ಇನ್ನೂ ಸಮಯ ಬೇಕಿದೆ.
ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳ ಸಂಗಮ
ಅತಿಯಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಎರಡು ಬದಿಯ ಖಡ್ಗದಂತೆ. ಒಂದೆಡೆ, ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಬಡತನ, ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒತ್ತಡವೂ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಈ ಬೃಹತ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಅವಕಾಶವೂ ಹೌದು. ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಯುವಕರ ಪಾಲು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವು ಈ 'ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಲಾಭಾಂಶ'ದ (ಡೆಮೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಡಿವಿಡೆಂಡ್) ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಸುಮಾರು 65% ಜನಸಂಖ್ಯೆ 35 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ಅದು ರಾಜ್ಯದ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಚಾಲನಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಬಲ್ಲದು.
ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ
ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಅಪಾರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು (80) ಸಂಸದರನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ರಾಜ್ಯ ಇದಾಗಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಕಾರಣದ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಲು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ, ರಾಜ್ಯವು ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದರೂ, ನೋಯ್ಡಾ, ಘಾಜಿಯಾಬಾದ್, ಮತ್ತು ಲಕ್ನೋದಂತಹ ನಗರಗಳು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ಕಾನ್ಪುರವು ಚರ್ಮೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮೊರಾದಾಬಾದ್ ಹಿತ್ತಾಳೆ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಜ್ಯದ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತಲಾ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಇತರ ಮುಂದುವರಿದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹಿಂದುಳಿದಿದೆ. ಈ ಅಸಮತೋಲನವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
