సరస్సుల జిల్లా ఏది?
నెల్లూరు జిల్లా భౌగోళికంగా జలవనరుల సేకరణకు అత్యంత అనుకూలమైనది. ఈ జిల్లా గుండా ప్రవహించే ప్రధాన నది పెన్నా. కర్ణాటకలోని నంది కొండల్లో పుట్టి, అనంతపురం, కడప జిల్లాల మీదుగా ప్రవహించి, చివరికి నెల్లూరు జిల్లాలోనే
బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది. ఈ ప్రయాణంలో పెన్నా నది తనతో పాటు భారీగా ఒండ్రుమట్టిని తీసుకువస్తుంది. నెల్లూరు వద్ద సముద్రంలో కలిసే ముందు నదీ ప్రవాహం నెమ్మదించి, విశాలమైన డెల్టాను ఏర్పరుస్తుంది. ఈ సమతల మైదాన ప్రాంతం, నీటిని నిల్వ చేయడానికి సహజంగానే అనుకూలంగా ఉంటుంది. పల్లపు ప్రాంతాలు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల చిన్నపాటి ఆనకట్టలతోనే పెద్ద చెరువులను నిర్మించడం సాధ్యమైంది.
భౌగోళిక పరిస్థితులు: ప్రకృతి ఇచ్చిన వరం
నెల్లూరు జిల్లా భౌగోళికంగా జలవనరుల సేకరణకు అత్యంత అనుకూలమైనది. ఈ జిల్లా గుండా ప్రవహించే ప్రధాన నది పెన్నా. కర్ణాటకలోని నంది కొండల్లో పుట్టి, అనంతపురం, కడప జిల్లాల మీదుగా ప్రవహించి, చివరికి నెల్లూరు జిల్లాలోనే బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది. ఈ ప్రయాణంలో పెన్నా నది తనతో పాటు భారీగా ఒండ్రుమట్టిని తీసుకువస్తుంది. నెల్లూరు వద్ద సముద్రంలో కలిసే ముందు నదీ ప్రవాహం నెమ్మదించి, విశాలమైన డెల్టాను ఏర్పరుస్తుంది. ఈ సమతల మైదాన ప్రాంతం, నీటిని నిల్వ చేయడానికి సహజంగానే అనుకూలంగా ఉంటుంది. పల్లపు ప్రాంతాలు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల చిన్నపాటి ఆనకట్టలతోనే పెద్ద చెరువులను నిర్మించడం సాధ్యమైంది.
చారిత్రక కారణాలు: రాజుల ముందుచూపు
కేవలం భౌగోళిక అనుకూలత మాత్రమే నెల్లూరును చెరువుల జిల్లాగా మార్చలేదు. దీని వెనుక పల్లవులు, చోళులు, కాకతీయులు మరియు ముఖ్యంగా విజయనగర రాజుల కృషి ఉంది. క్రీ.శ. 3వ శతాబ్దం నుంచే ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించిన పల్లవులు నీటిపారుదల వ్యవస్థలకు పునాదులు వేశారు. ఆ తర్వాత వచ్చిన చోళులు, కాకతీయులు ఈ వ్యవస్థను మరింత విస్తరించారు. నెల్లూరులోని స్వర్ణాల చెరువును కాకతీయ చక్రవర్తి గణపతి దేవుడు తవ్వించినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు ఉన్నాయి. ఈ చెరువు కింద ఒకప్పుడు వేలాది ఎకరాలు సాగయ్యేవి. విజయనగర రాజుల కాలంలో చెరువుల నిర్మాణం ఒక ఉద్యమంలా సాగింది. పెన్నా నదికి కాలువలు తవ్వి, వాటి ద్వారా వందలాది చెరువులను అనుసంధానించారు. దీనివల్ల వర్షాకాలంలో వచ్చిన నీటిని నిల్వచేసి, ఏడాది పొడవునా వ్యవసాయానికి ఉపయోగించుకునే వీలు కలిగింది. ఇది ఆనాటి వ్యవసాయ విప్లవానికి, ప్రాంతం సుభిక్షంగా మారడానికి దోహదపడింది.
కొల్లేరు, పులికాట్: రాష్ట్రంలోని ఇతర జలరత్నాలు
నెల్లూరు జిల్లా చెరువుల సంఖ్యలో అగ్రస్థానంలో ఉన్నప్పటికీ, ఆంధ్రప్రదేశ్లో సహజసిద్ధమైన, అతిపెద్ద సరస్సులు కూడా ఉన్నాయి. వీటిలో ప్రధానమైనవి కొల్లేరు మరియు పులికాట్. కొల్లేరు సరస్సు, ఏలూరు మరియు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలలో విస్తరించి ఉన్న భారతదేశంలోని అతిపెద్ద మంచినీటి సరస్సులలో ఒకటి. ఇది కృష్ణా, గోదావరి డెల్టాల మధ్య ఏర్పడింది. పులికాట్ సరస్సు, తిరుపతి జిల్లా మరియు తమిళనాడు సరిహద్దుల్లో విస్తరించి ఉన్న దేశంలో రెండవ అతిపెద్ద ఉప్పునీటి సరస్సు. ఈ రెండు సరస్సులు లక్షలాది వలస పక్షులకు ఆవాసంగా ఉంటూ, గొప్ప జీవవైవిధ్య కేంద్రాలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. నెల్లూరులో మానవ నిర్మిత చెరువుల 'సంఖ్య' ఎక్కువైతే, ఈ జిల్లాల్లో సహజసిద్ధమైన సరస్సుల 'విస్తీర్ణం' ఎక్కువ.
