వర్షపాతాన్ని నిర్దేశించే భౌగోళిక అంశాలు
ఒక ప్రాంతంలో అధిక వర్షపాతం నమోదు కావడానికి అనేక సహజ కారణాలు దోహదం చేస్తాయి. ముఖ్యంగా నైరుతి, ఈశాన్య రుతుపవనాల కదలికలు, బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడే అల్పపీడనాలు, వాయుగుండాలు వర్షపాతాన్ని శాసిస్తాయి. వీటికి తోడు,
సముద్రానికి దగ్గరగా ఉండటం, తూర్పు కనుమల వంటి పర్వత శ్రేణుల ఉనికి కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. తేమతో కూడిన గాలులను ఈ పర్వతాలు అడ్డగించినప్పుడు, అవి పైకి లేచి చల్లబడి, ఘనీభవించి భారీ వర్షాలకు కారణమవుతాయి. ఈ భౌగోళిక అమరిక వల్లే తెలుగు రాష్ట్రాల్లోని కొన్ని ప్రాంతాలు ఏటా మిగతా వాటికంటే ఎక్కువ వర్షాన్ని అందుకుంటాయి.
ఆంధ్రప్రదేశ్: ఏజెన్సీయే 'ఆంధ్రా చిరపుంజి'
ఆంధ్రప్రదేశ్ విషయానికి వస్తే, అత్యధిక వర్షపాతం నమోదయ్యే ప్రాంతంగా అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లాలోని ఏజెన్సీ ప్రాంతాలు ప్రసిద్ధి. ముఖ్యంగా చింతపల్లి, పాడేరు, లంబసింగి వంటి మండలాలు ఏటా భారీ వర్షపాతాన్ని నమోదు చేస్తాయి. ఇక్కడి సగటు వార్షిక వర్షపాతం చాలా సందర్భాలలో 1500 మిల్లీమీటర్లకు పైగా ఉంటుంది. దీనికి ప్రధాన కారణం ఈ ప్రాంతం తూర్పు కనుమల ఎత్తైన కొండల మధ్యలో ఉండటమే. నైరుతి రుతుపవనాల సమయంలో బంగాళాఖాతం నుంచి వచ్చే తేమ గాలులను ఈ కనుమలు అడ్డగించి, ఈ ప్రాంతంలో కుండపోత వర్షాలకు కారణమవుతాయి. హిందుస్థాన్ టైమ్స్ తెలుగు కథనం ప్రకారం, జూన్ నెలలో అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లాలో అత్యధిక వర్షపాతం నమోదైంది. ఈ ప్రాంతం దట్టమైన అడవులతో, ఎత్తైన కొండలతో ఉండటం వల్ల మేఘాలు ఇక్కడే కేంద్రీకృతమై వర్షిస్తాయి. అందుకే ఈ ప్రాంతాన్ని తరచుగా 'ఆంధ్రా చిరపుంజి' అని పిలుస్తారు.
తెలంగాణ: ఉత్తర తెలంగాణలో వరుణుడి కరుణ
తెలంగాణలో అత్యధిక వర్షపాతం ఉత్తర మరియు తూర్పు జిల్లాల్లో నమోదవుతుంది. ముఖ్యంగా ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్ జిల్లా, అంటే ప్రస్తుత కొమురం భీం ఆసిఫాబాద్, మంచిర్యాల జిల్లాలు, అలాగే ములుగు మరియు భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లాలు అధిక వర్షపాతానికి చిరునామాగా నిలుస్తాయి. నమస్తే తెలంగాణ పాత కథనం ప్రకారం, ఆదిలాబాద్ మరియు ఖమ్మం (ప్రస్తుతం భద్రాద్రి కొత్తగూడెం) జిల్లాల్లో 100 సెంటీమీటర్ల కంటే ఎక్కువ వర్షపాతం నమోదవుతుంది. ఈ ప్రాంతాలు దట్టమైన అడవులతో మరియు గోదావరి నదీ పరివాహక ప్రాంతంలో విస్తరించి ఉన్నాయి. నైరుతి రుతుపవనాల సమయంలో ఏర్పడే ద్రోణులు, ఉపరితల ఆవర్తనాలు ఈ జిల్లాల మీదుగా ప్రయాణించినప్పుడు భారీ వర్షాలు కురుస్తాయి. ముఖ్యంగా కొమురం భీం ఆసిఫాబాద్ జిల్లాలోని కొన్ని ప్రాంతాలు ప్రతి వర్షాకాలంలోనూ రికార్డు స్థాయి వర్షపాతాన్ని నమోదు చేస్తూ ఉంటాయి.
అధిక వర్షపాతం: వరం మరియు శాపం
అధిక వర్షపాతం అనేది ఒక నాణేనికి రెండు ముఖాల వంటిది. ఒకవైపు ఇది వ్యవసాయానికి, భూగర్భ జలాల రీఛార్జ్కి, రిజర్వాయర్లు నిండటానికి, దట్టమైన అడవులు పెరగడానికి ఒక వరం. ఈ ప్రాంతాల్లోని వ్యవసాయం పూర్తిగా వర్షాధారితమైనది. తాగునీటి, సాగునీటి భద్రతకు ఈ వర్షాలే ఆధారం. మరోవైపు, అతివృష్టి పెను శాపంగా మారుతుంది. తక్కువ సమయంలో కుండపోతగా కురిసే వర్షాల వల్ల ఆకస్మిక వరదలు, వాగులు వంకలు పొంగిపొర్లడం, రోడ్లు తెగిపోవడం వంటివి జరుగుతాయి. ఏజెన్సీ ప్రాంతాల్లో కొండచరియలు విరిగిపడే ప్రమాదం కూడా ఉంటుంది. ఇటీవల కాలంలో వాతావరణ మార్పుల కారణంగా, వర్షపు రోజుల సంఖ్య తగ్గి, తక్కువ సమయంలో ఎక్కువ తీవ్రతతో వర్షాలు కురుస్తున్నాయని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఇది వరద ముప్పును మరింత పెంచుతోంది.
