What is the story about?
Sharad Pawar's surprise PM Narendra Modi meet: संसदेच्या पावसाळी अधिवेशनादरम्यान राजकीय घडामोडींना अचानक वेग आला आहे. राष्ट्रवादी काँग्रेस शरदचंद्र पवार
पक्षाचे (NCPSP) सर्वेसर्वा शरद पवार आणि बारामतीमधील खासदार सुप्रिया सुळे यांनी संसद भवनात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांची भेट घेतली. ही भेट अशा वेळी झाली आहे, जेव्हा देशात NEET-UG पेपर लीक प्रकरण, विद्यार्थ्यांची आंदोलने आणि केंद्रीय शिक्षण मंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्याची मागणी यावरून राजकीय वातावरण पूर्णपणे तापले आहे. या भेटीमुळे महाराष्ट्राच्या आणि देशाच्या राजकीय वर्तुळात अनेक प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. शरद पवार यांची राष्ट्रवादी एनडीएच्या (NDA) उंबरठ्यावर उभी आहे का? या भेटीमागे नेमके कोणते राजकीय गणित आहे? आणि जर ही युती झाली तर एनडीएला काय फायदा होईल? या सर्व प्रश्नांचा सविस्तर आढावा घेण्याचा प्रयत्न करुया...
भेटीची पार्श्वभूमी आणि महत्त्वाच्या घडामोडी
पंतप्रधान नरेंद्र मोदींसोबत झालेल्या या भेटीपूर्वी शरद पवार आणि सुप्रिया सुळे यांनी दिल्लीतील जंतर-मंतर येथे कॉक्रोच जनता पार्टी (CJP) आणि विविध विद्यार्थी संघटनांनी आयोजित केलेल्या NEET-UG पेपर लीक विरोधातील आंदोलनाला भेट दिली होती. तिथे त्यांनी आंदोलनकर्त्या विद्यार्थ्यांना पाठिंबा दर्शवला आणि पोलिसांच्या कारवाईचा तीव्र निषेध नोंदवला.
त्याच वेळी, त्यांनी केंद्रीय शिक्षण मंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्याच्या मागणीलाही पाठिंबा दर्शवला होता. या आंदोलनाच्या दुसऱ्याच दिवशी शरद पवार यांनी पंतप्रधान मोदींना आंदोलनकर्त्या विद्यार्थ्यांच्या मागण्यांवर संवेदनशीलतेने विचार करण्याची आणि संवाद साधण्याची विनंती केली.
हे पण वाचा : Explainer: ...तरच शरद पवारांच्या राष्ट्रवादीला NDA मध्ये एन्ट्री! BJP ने ठेवली 'ही' एक अट; महाराष्ट्राचे राजकारण पूर्णपणे बदलणार?
एनडीए (NDA) प्रवेशाच्या चर्चांचे कारण काय?
गेल्या काही दिवसांपासून शरद पवार यांचा पक्ष एनडीएमध्ये सहभागी होणार किंवा राष्ट्रवादी काँग्रेससोबत विलीनीकरण (Merger) होणार अशा चर्चांनी जोर धरला आहे. या चर्चांमागे काही प्रमुख घडामोडी आहेत.
मुंबईतील गुप्त बैठक
मुंबईत राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या (SP) जयंत पाटील यांच्यासह वरिष्ठ नेत्यांची, सत्ताधारी गटाचे प्रफुल्ल पटेल, सुनील तटकरे आणि उपमुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्यासोबत झालेली उशिरा रात्रीची बैठक. या बैठकीमुळे राजकीय वर्तुळात अनेक तर्क-वितर्क लढवले गेले.
परिसीमन विधेयक (Delimitation Bill)
केंद्रातील भाजप सरकारला संसदेत परिसीमन विधेयक (Delimitation Bill) मंजूर करण्यासाठी अतिरिक्त संख्याबळाची गरज आहे. राष्ट्रवादी काँग्रेस शरदचंद्र पवार(SP) पक्षाच्या आठ खासदारांचा पाठिंबा या विधेयकासाठी अत्यंत निर्णायक ठरू शकतो. सुप्रिया सुळे यांनी या विधेयकाला सशर्त पाठिंबा देण्याचे संकेत दिल्याने या चर्चांना अधिक खतपाणी मिळाले.
सुप्रिया सुळे यांचे स्पष्टीकरण
जरी राजकीय वर्तुळात एनडीए प्रवेशाच्या चर्चा रंगल्या असल्या, तरी सुप्रिया सुले यांनी या सर्व अफवांचे खंडन केले आहे. "पवार साहेब, मी, जयंत पाटील किंवा आमच्या पक्षाच्या कोणत्याही वरिष्ठ नेत्याला भाजप, काँग्रेस किंवा एनडीएतील कोणत्याही पक्षाकडून युतीचा किंवा विलीनीकरणाचा कोणताही प्रस्ताव आलेला नाही. मुंबईतील बैठका केवळ प्रशासकीय आणि प्रादेशिक विकासाच्या कामांसाठी होत्या, कोणत्याही राजकीय पुनर्रचनेसाठी नाहीत."
हे पण वाचा : Explainer: संजय राऊतांनी टाकला 'राजकीय बॉम्ब'; फडणवीस दिल्लीत जाणार; बावनकुळे मुख्यमंत्री होणार की शिंदेच बाजी मारणार?
शरद पवारांचे एनडीएमध्ये जाणे, राजकीय गणित काय सांगते?
महाराष्ट्राच्या राजकारणात शरद पवार हे एक असे नाव आहे, ज्यांच्या प्रत्येक चालीमागे मोठे राजकीय गणित दडलेले असते. जर शरद पवार आणि त्यांचा पक्ष एनडीएमध्ये सहभागी झाला, तर त्याचे राजकीय गणित काय असू शकते?
राजकीय अस्तित्व
महाविकास आघाडी) स्थिती - महाविकास आघाडीत उद्धव ठाकरे आणि काँग्रेससोबत सत्तासंघर्ष
एनडीएमधील (NDA) संभाव्य स्थिती - केंद्रात थेट सत्तेशी जोडले जाण्याची आणि कामांना गती मिळण्याची शक्यता.
केंद्रीय दबाव
महाविकास आघाडी) स्थिती - केंद्रीय तपास यंत्रणांचा (ED, CBI, IT) पक्षातील नेत्यांवर असलेला संभाव्य ताण.
एनडीएमधील (NDA) संभाव्य स्थिती - एनडीएमध्ये आल्यास राजकीय आणि कायदेशीर स्थैर्य मिळण्याची शक्यता.
पक्ष संघटना
महाविकास आघाडी) स्थिती - फुटीनंतर पक्षाची नव्याने उभारणी करण्याचे मोठे आव्हान.
एनडीएमधील (NDA) संभाव्य स्थिती - सत्तेच्या माध्यमातून कार्यकर्त्यांना ताकद देणे सोपे.
शरद पवार एनडीएमध्ये आल्यास 'NDA' ला काय फायदे होतील?
जर शरद पवारांचा पक्ष थेट किंवा अप्रत्यक्षपणे एनडीएला पाठिंबा देतो किंवा सहभागी होतो, तर त्याचा सर्वाधिक फायदा एनडीएला आणि विशेषतः भाजपला होणार आहे.
संसदेत आणि राज्यसभेत संख्याबळाची बळकटी
सध्या केंद्रात एनडीए बहुमतात असली, तरी महत्त्वाच्या आणि घटनात्मक विधेयकांसाठी (उदा. परिसीमन विधेयक) त्यांना अतिरिक्त मतांची गरज भासते. शरद पवारांच्या 8 खासदारांचे पाठबळ एनडीएला संसदेत अधिक मजबूत करेल.
महाराष्ट्रातील राजकीय समीकरणांवर पकड
महाराष्ट्रातील आगामी विधानसभेच्या दृष्टीने शरद पवार सोबत असणे म्हणजे पश्चिम महाराष्ट्र, मराठवाडा आणि उत्तर महाराष्ट्रात एनडीएची पकड मजबूत होणे.
'महाविकास आघाडी'ला मोठा धक्का
शरद पवार हे महाविकास आघाडीचे (MVA) मुख्य शिल्पकार मानले जातात. त्यांनी जर एनडीएचा मार्ग निवडला, तर विरोधी पक्षांची वज्रमूठ पूर्णपणे विस्कळीत होईल आणि काँग्रेस - उद्धव ठाकरेंची शिवसेना एकाकी पडेल.
प्रशासकीय आणि राजकीय अनुभवाचा फायदा
शरद पवार यांच्याकडे असणारा अथांग राजकीय अनुभव, कृषी आणि सहकार क्षेत्रावरील त्यांची पकड याचा उपयोग एनडीएला धोरणात्मक निर्णय घेताना होऊ शकतो.
भेटीचे तीन महत्त्वाचे अर्थ
मुद्द्यांवर आधारित पाठिंबा (Issue-based Support) - शरद पवार यांनी NEET-UG प्रकरणावर सरकारवर टीका केली असली, तरी परिसीमन विधेयकासारख्या राष्ट्रीय महत्त्वाच्या मुद्द्यावर 'सशर्त पाठिंबा' देण्याची तयारी दर्शवून त्यांनी 'मुद्द्यांवर आधारित राजकारणाचा' मार्ग खुला ठेवला आहे.
प्रशासकीय भेट की राजकीय धोरण? - पवारांच्या मते ही भेट केवळ विद्यार्थ्यांचे प्रश्न मांडण्यासाठी आणि विकासकामांच्या पत्रासाठी होती. मात्र, राजकारणात "धूर निघतोय तिथे आग असतेच" या न्यायाने या भेटीमागे अंतर्गत वाटाघाटी सुरू असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
एनडीए प्रवेशाची टांगती तलवार - सुप्रिया सुळे यांनी कितीही नकार दिला तरी, मुंबईतील फडणवीस-पाटील बैठका आणि दिल्लीतील मोदी-पवार भेट या गोष्टी दर्शवतात की महाराष्ट्राच्या राजकारणात काहीही अशक्य नाही.
पवार पॅटर्न
संसदेच्या पावसाळी अधिवेशनातील पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि शरद पवार यांची ही भेट केवळ एक औपचारिक भेट नव्हती, तर ती महाराष्ट्राच्या भावी राजकारणाची दिशा ठरवणारी ठरू शकते. एकीकडे जंतर-मंतरवर जाऊन विद्यार्थ्यांच्या आंदोलनाला दिलेला पाठिंबा आणि दुसरीकडे पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना भेटून परिसीमन विधेयकावर दाखवलेली मवाळ भूमिका, यावरून शरद पवार यांनी आपले दोन्ही पर्याय खुले ठेवल्याचे स्पष्ट होते.एनडीएमध्ये सामील होण्याच्या अफवा पक्षाने फेटाळल्या असल्या, तरी राजकारणातील बदलत्या समीकरणांमुळे आगामी काळात 'पवार पॅटर्न' काय नवीन वळण घेतो, याकडे संपूर्ण देशाचे लक्ष लागले आहे.
