स्वच्छता हीच आरोग्याची गुरुकिल्ली
पावसाळ्यात मुलांना निरोगी ठेवण्यासाठी स्वच्छतेची सवय लावणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. बाहेरून खेळून आल्यावर किंवा जेवणापूर्वी मुलांना किमान २० सेकंद साबणाने हात धुण्याची सवय लावा. घरात खेळणारी लहान मुले अनेकदा
जमिनीवर खेळतात किंवा वस्तू तोंडात घालतात. त्यामुळे घरातील फरशी जंतुनाशक वापरून दिवसातून किमान दोनदा पुसून घ्यावी. मुलांची खेळणी आणि पाण्याच्या बाटल्या नियमितपणे स्वच्छ कराव्यात. तसेच, मुलांचे पाय आणि नखे स्वच्छ ठेवावीत, कारण ओलसरपणामुळे बुरशीजन्य संसर्ग होण्याचा धोका असतो.
आहार आणि पाणी: प्रतिकारशक्तीचा आधार
या काळात मुलांची प्रतिकारशक्ती मजबूत ठेवण्यासाठी त्यांच्या आहाराकडे विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे. मुलांना नेहमी ताजे, गरम आणि घरी बनवलेले अन्न द्यावे. रस्त्यावरील उघडे पदार्थ, विशेषतः पाणीपुरी, भेळ किंवा कापलेली फळे खाणे टाळावे, कारण यामुळे पोटाचे विकार होऊ शकतात. आहारात डाळी, भाज्यांचे गरम सूप, हळद घातलेले दूध यांचा समावेश करावा. सफरचंद, डाळिंब यांसारखी हंगामी फळे आणि सुकामेवा दिल्याने शरीराला ऊर्जा मिळते. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, मुलांना पिण्यासाठी नेहमी उकळून थंड केलेले किंवा फिल्टर केलेले शुद्ध पाणी द्यावे.
डासांपासून संरक्षण आणि योग्य कपडे
पावसाळ्यात डासांची पैदास वाढते, ज्यामुळे डेंग्यू, मलेरिया आणि चिकनगुनियासारखे आजार पसरतात. डासांपासून मुलांचे संरक्षण करण्यासाठी त्यांना शक्यतो पूर्ण बाह्यांचे आणि पायांचे कपडे घाला. घरात मच्छरदाणी किंवा मुलांसाठी सुरक्षित मॉस्किटो रिपेलेंट क्रीमचा वापर करा. घराच्या आजूबाजूला पाणी साचू देऊ नका, कारण साचलेले पाणी डासांसाठी प्रजननाचे ठिकाण बनते. मुले पावसात भिजल्यास, त्यांचे कपडे लगेच बदला आणि त्यांना कोमट पाण्याने अंघोळ घालून शरीर पूर्णपणे कोरडे करा. ओल्या कपड्यांमुळे त्वचेचे आजार किंवा बुरशीजन्य संसर्ग होऊ शकतो.
सामान्य आजार आणि धोक्याची लक्षणे
पावसाळ्यात मुलांना सर्दी, खोकला, ताप, जुलाब आणि त्वचेचे विकार होणे सामान्य आहे. ही लक्षणे दिसल्यास घरगुती उपाय करावेत, जसे की गरम पाण्याची वाफ देणे. मात्र, काही लक्षणे धोक्याची असू शकतात. जर मुलाला तीन दिवसांपेक्षा जास्त ताप असेल, उलट्या किंवा जुलाब होऊन शरीर निस्तेज झाले असेल, अंगावर पुरळ आले असेल, डोळे लाल झाले असतील किंवा श्वास घेण्यास त्रास होत असेल, तर अजिबात वेळ न घालवता ताबडतोब डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. अनेकदा पालक स्वतःच्या मनाने मुलांना अँटिबायोटिक्स देतात, पण असे करणे टाळावे.
बाहेर खेळताना घ्यावयाची काळजी
मुलांना बाहेर खेळायला पाठवणे त्यांच्या शारीरिक आणि मानसिक विकासासाठी आवश्यक आहे, पण पावसाळ्यात काही गोष्टींची खबरदारी घेणे महत्त्वाचे आहे. मुलांना साचलेल्या डबक्यांमध्ये किंवा अस्वच्छ पाण्यात खेळू देऊ नका, कारण यामुळे लेप्टोस्पायरोसिससारखे गंभीर आजार होऊ शकतात. बाहेर जाताना मुलांना रेनकोट आणि वॉटरप्रूफ शूज घालून पाठवा. मैदानात खेळताना त्यांना चिखलापासून दूर राहण्यास सांगावे. खेळून घरी आल्यानंतर त्यांचे हात-पाय स्वच्छ धुवावेत आणि त्यांना स्वच्छ कपडे घालायला द्यावेत. या लहान-सहान गोष्टींमुळे मुले पावसाळ्याचा आनंदही घेऊ शकतील आणि निरोगीही राहतील.
