रस्त्यावरील पदार्थ आणि तळलेले पदार्थ
पावसाळ्यात पचनाची प्रक्रिया नैसर्गिकरित्या मंदावलेली असते. अशावेळी तळलेले आणि मसालेदार पदार्थ, विशेषतः रस्त्यावरील पदार्थ पचायला जड जातात. उघड्यावरचे पदार्थ आणि वापरलेले पाणी दूषित असण्याची शक्यता जास्त
असते, ज्यामुळे टायफॉइड, कॉलरा आणि गॅस्ट्रोसारखे आजार होऊ शकतात. पाणीपुरी, चाट आणि भजी यांसारखे पदार्थ घरी बनवणे हा एक सुरक्षित पर्याय आहे. बाहेरचे पदार्थ बनवताना स्वच्छतेची किती काळजी घेतली जाते, हे सांगता येत नाही, त्यामुळे पोटदुखी आणि फूड पॉइझनिंगचा धोका वाढतो.
हिरव्या पालेभाज्या
हे ऐकून आश्चर्य वाटेल, पण पावसाळ्यात पालेभाज्या खाणे टाळण्याचा सल्ला दिला जातो. पालक, कोबी, मेथी यांसारख्या भाज्यांमध्ये दमट हवामानामुळे लहान किटक आणि जंतू लवकर वाढतात. या भाज्यांच्या पानांमध्ये चिखल आणि घाण अडकून राहते, जी साध्या पाण्याने पूर्णपणे स्वच्छ होत नाही. आयुर्वेदानुसार, या काळात पालेभाज्या पचायला जड असतात आणि शरीरातील वात दोष वाढवू शकतात. त्यामुळे गॅस आणि अपचनासारख्या समस्या उद्भवू शकतात. जर भाज्या खायच्याच असतील तर त्या गरम पाण्यात धुवून आणि पूर्णपणे शिजवून खाव्यात.
मासे आणि सी-फूड
पावसाळा हा मासे आणि इतर जलचरांच्या प्रजननाचा काळ असतो. त्यामुळे या काळात ताजे आणि चांगले सी-फूड मिळणे कठीण असते. नदी आणि समुद्राचे पाणी पावसामुळे गढूळ आणि प्रदूषित होते, ज्यामुळे माशांमध्ये संसर्ग होण्याची शक्यता वाढते. असे सी-फूड खाल्ल्याने पोटात गंभीर संसर्ग आणि फूड पॉइझनिंग होऊ शकते. त्यामुळे आरोग्याचा धोका टाळण्यासाठी या काळात सी-फूडपासून दूर राहणेच योग्य ठरते.
दुग्धजन्य पदार्थ
पावसाळ्यात आपली पचनशक्ती कमकुवत झालेली असते. दही, दूध, पनीर यांसारखे दुग्धजन्य पदार्थ पचायला थोडे जड असू शकतात. दमट हवामानात हे पदार्थ लवकर खराब होतात किंवा आंबतात, ज्यामुळे जिवाणूंची वाढ होते. विशेषतः दहीसारखे पदार्थ कफ वाढवू शकतात, ज्यामुळे सर्दी-खोकल्याचा त्रास असणाऱ्यांना तो अधिकच जाणवू शकतो. त्यामुळे दुग्धजन्य पदार्थांचे सेवन कमी प्रमाणात करावे आणि ते ताजे असल्याची खात्री करूनच घ्यावे.
बाहेरचे कापलेले पदार्थ आणि सलाड
रस्त्याकडे किंवा हॉटेलमध्ये आधीच कापून ठेवलेली फळे किंवा सलाड खाणे टाळावे. हे पदार्थ जास्त वेळ उघड्यावर राहिल्याने हवा आणि माशांच्या संपर्कात येतात, ज्यामुळे त्यांच्यावर जीवाणू सहज वाढतात. यामुळे संसर्ग होण्याचा धोका असतो. पावसाळ्यात फळे खायची असल्यास, ती घरी आणून, स्वच्छ धुऊन आणि कापल्याबरोबर लगेच खावीत. कच्च्या भाज्यांचे सलाड खाण्याऐवजी त्या वाफवून किंवा शिजवून खाणे हा एक चांगला आणि सुरक्षित पर्याय आहे.
कार्बोनेटेड आणि थंड पेये
पावसाळ्यात अनेकजण थंड पेये पिणे पसंत करतात. पण कार्बोनेटेड (वातयुक्त) पेये आपल्या पचनसंस्थेतील एन्झाईम्सची क्रिया कमी करतात, ज्यामुळे पचनक्रियेवर वाईट परिणाम होतो. यामुळे पोटात गॅस आणि फुगल्यासारखे वाटू शकते. या पेयांमुळे शरीरातील खनिजे कमी होतात आणि रोगप्रतिकारशक्तीवरही परिणाम होऊ शकतो. याऐवजी कोमट पाणी, हर्बल चहा किंवा घरगुती सूप पिणे आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरते.
