EMI थकल्यास बँक कोणती कारवाई करू शकते?

• EMI न भरल्यास बँक मोबाईल नंबर ब्लॉक करू शकत नाही, हा दावा पूर्णतः चुकीचा आहे.
• RBI ने बँकांना ग्राहकाचा मोबाईल नंबर बंद करण्याचा कोणताही अधिकार दिलेला नाही.
• EMI थकल्यास बँक दंड आकारू शकते किंवा कायदेशीर कारवाई करून क्रेडिट स्कोअर कमी करू शकते.

Loan EMI Default Rules: सोशल मीडिया आणि व्हॉट्सॲपवर सध्या एक मेसेज मोठ्या प्रमाणात व्हायरल होत आहे. या मेसेजमध्ये असा दावा करण्यात येत आहे की, लोनचा EMI वेळेत

भरला नाही तर बँक तुमचा मोबाईल नंबर ब्लॉक करू शकते. हा दावा पाहून अनेक कर्जदारांमध्ये संभ्रम आणि भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे. मात्र, हा दावा कितपत खरा आहे? भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे (RBI) नियम याबाबत नेमके काय सांगतात? जाणून घेऊया संपूर्ण सत्य.

बँक मोबाईल नंबर बंद करू शकते का?

याचे थेट उत्तर आहे नाही.

RBI ने बँका किंवा NBFC (नॉन-बँकिंग फायनान्शियल कंपनी) यांना कर्जदाराचा मोबाईल नंबर बंद किंवा ब्लॉक करण्याचा कोणताही अधिकार दिलेला नाही. मोबाईल सेवा या दूरसंचार (Telecom) नियमांच्या अधीन असतात आणि त्यांचे नियंत्रण टेलिकॉम कंपन्या व संबंधित नियामक संस्थांकडे असते.

त्यामुळे कोणतीही बँक किंवा वित्तीय संस्था टेलिकॉम ऑपरेटरला ग्राहकाचा मोबाईल नंबर बंद करण्याचे आदेश देऊ शकत नाही.

Samsung Galaxy M47 Price Hike: सॅमसंगचा ग्राहकांना मोठा धक्का, लाँचिंगनंतर अवघ्या 8 दिवसांत Galaxy M47 महागला; पहा नवी किंमत

RBI चे कर्जवसुलीबाबत स्पष्ट नियम

कर्जवसुली प्रक्रियेसाठी RBI ने बँका आणि वित्तीय संस्थांना स्पष्ट मार्गदर्शक तत्त्वे दिली आहेत. त्यानुसार वसुलीची प्रक्रिया नेहमी कायदेशीर, पारदर्शक आणि सन्मानपूर्वक असली पाहिजे.

जर बँकेने कर्जवसुलीसाठी रिकव्हरी एजंट नेमला असेल, तर त्या एजंटच्या वर्तनाची संपूर्ण जबाबदारी संबंधित बँकेचीच असते.

ग्राहकांना धमकावणे, मानसिक त्रास देणे, चुकीची माहिती पसरवणे किंवा भीती निर्माण करणे हे RBI च्या Fair Practices Guidelines चे उल्लंघन मानले जाते.

EMI थकल्यास बँक कोणती कारवाई करू शकते?

मोबाईल नंबर बंद करता येत नसला तरी, EMI न भरल्यास बँक कायदेशीर पद्धतीने पुढील कारवाई करू शकते.

• थकीत हप्त्यावर दंड आणि अतिरिक्त व्याज आकारू शकते.
• कर्जाची माहिती क्रेडिट ब्युरोकडे पाठवू शकते.
• त्यामुळे ग्राहकाचा क्रेडिट स्कोअर (Credit Score) कमी होऊ शकतो.
• थकीत रक्कम वसूल करण्यासाठी कायदेशीर नोटीस किंवा न्यायालयीन प्रक्रिया सुरू करू शकते.
• आवश्यक असल्यास कर्ज करारातील अटींनुसार मालमत्तेवर कारवाईही केली जाऊ शकते.
• मात्र, मोबाईल नंबर ब्लॉक करणे किंवा बंद करणे हा या प्रक्रियेचा कोणताही भाग नाही.

ET NOW Market Closing Show: शेअर मार्केटमध्ये गुंतवणूक करताय? 4 वाजेपर्यंत पाहा मार्केट क्लोजिंग शो; एक्सपर्ट्स सांगणार नफ्याची गणितं

अशी धमकी मिळाल्यास काय करावे?

जर तुम्हाला फोन, SMS, WhatsApp किंवा ई-मेलद्वारे "EMI भरला नाही तर मोबाईल नंबर बंद केला जाईल" अशी धमकी मिळाली, तर घाबरण्याची गरज नाही.

तज्ज्ञांच्या मते पुढील गोष्टी कराव्यात:

• संबंधित बँकेकडून लेखी स्पष्टीकरण मागा.
• बँकेच्या अधिकृत ग्राहक सेवा केंद्राशी संपर्क साधा.
• धमकीचे मेसेज, कॉल रेकॉर्ड किंवा स्क्रीनशॉट पुरावा म्हणून जतन करा.
• गरज भासल्यास RBI किंवा संबंधित बँकेच्या तक्रार निवारण यंत्रणेकडे तक्रार करा.

EMI भरण्यात अडचण असल्यास बँकेशी संवाद साधा

जर आर्थिक अडचणींमुळे EMI वेळेत भरता येत नसेल, तर बँकेपासून दूर पळण्याऐवजी त्यांच्याशी थेट संपर्क साधणे अधिक योग्य ठरते. अनेक बँका ग्राहकांच्या परिस्थितीनुसार EMI Restructuring, Loan Rescheduling किंवा नवीन परतफेड योजना उपलब्ध करून देतात.

सोशल मीडियावर व्हायरल होत असलेला "EMI न भरल्यास बँक मोबाईल नंबर ब्लॉक करू शकते" हा दावा पूर्णपणे दिशाभूल करणारा आहे. RBI च्या कोणत्याही नियमांमध्ये बँकांना असा अधिकार देण्यात आलेला नाही. त्यामुळे अशा अफवांवर विश्वास ठेवू नका. कोणतीही माहिती मिळाल्यास ती अधिकृत बँक किंवा RBI च्या माध्यमातूनच पडताळून पाहा आणि आर्थिक व्यवहारांबाबत नेहमी जागरूक राहा.